Mapa strony





PL | ENG | FR | RUS | VT | ES | AR
Działalność gospodarcza


Cudzoziemcy mają również prawo korzystać z obowiązującej polskich obywateli swobody podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej. Jednak nie wszyscy cudzoziemcy mogą to robić na takich samych zasadach.

Z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej rynek polski został otwarty dla przedsiębiorców unijnych, którzy mogą podejmować i prowadzić działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Co do pozostałych cudzoziemców ustawa precyzuje pewne ograniczenia, odwołuje się również do zasady wzajemności i umów międzynarodowych.
 
Podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych w Ustawie.
 
Zgodnie z Ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Przepisów ustawy nie stosuje się do działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.
 
Przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej.
 
 
ZASADY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEZ CUDZOZIEMCÓW
 
Rodzaje działalności gospodarczej, którą mogą wykonywać cudzoziemcy określa Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Ustawa uznaje za osobę zagraniczną:
- każdą osobę fizyczna mającą miejsce zamieszkania za granicą, nieposiadającą obywatelstwa polskiego;
- osobę prawną z siedzibą za granicą,
- jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną posiadającą zdolność prawną, z siedzibą za granicą.
 
 
A. Cudzoziemcy:
- z państw Unii Europejskiej (Austria, Belgia, Bułgaria, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Włochy, Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii),
- z państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego nienależących do Unii Europejskiej (Norwegia, Islandia, Lichtenstein) oraz
- z państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, które mogą korzystać ze swobody przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych ze Wspólnotą Europejską (Szwajcaria),
mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą w Polsce na takich samych zasadach jak obywatele polscy.
 
B. Cudzoziemcy, obywatele innych państw niż wyżej wymienione w pkt A, którzy:
 
1) posiadają w Rzeczypospolitej Polskiej:
a) zezwolenie na osiedlenie się,
b) zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich,
c) zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony udzielone w związku z okolicznościami, o których mowa w art.53 ust.1pkt.7,13,14 lub 16 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. Nr 234, poz.1694 z późn.zm; dotyczy m.in. cudzoziemców, którzy uzyskali zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony jako członkowie rodziny cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE),
d) zgodę na pobyt tolerowany,
e) status uchodźcy,
f) ochronę uzupełniającą,
 
2) korzystają w Rzeczypospolitej Polskiej z ochrony czasowej,
 
3) posiadają ważną Kartę Polaka,
 
4) są członkami rodzin w rozumieniu art.2 ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz.U.Nr144,poz.1043 z późn. zm.), dołączającymi do obywateli państw, o których mowa w pkt. I, lub przebywającymi z nimi,
 
mogą również podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na takich samych zasadach jak obywatele polscy dokonując wpisu do ewidencji działalności gospodarczej:
- w gminie właściwej dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy pod warunkiem, że osoba zagraniczna posiada miejsce zamieszkania (meldunek czasowy) w danej miejscowości w Rzeczypospolitej Polskiej,
- w gminie właściwej według głównego miejsca wykonywanej działalności na terytorium Polski, gdy osoba zagraniczna zachowuje miejsce stałego pobytu poza terytorium Polski (art. 7a ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn.zm.).
 
C. Osoby zagraniczne inne niż wymienione powyżej w pkt A i pkt B mają prawo do podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej wyłącznie w formie spółki:
- komandytowej,
- komandytowo-akcyjnej,
- z ograniczoną odpowiedzialnością i
- akcyjnej,
a także do przystępowania do takich spółek oraz obejmowania bądź nabywania ich udziałów lub akcji, o ile międzynarodowe nie stanowią inaczej.
Działalność ta jest rejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym.
 
FORMY PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ NA TERYTORIUM RP:
 
Przyszły przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do:
1. rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym,
2. rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw gospodarki,
3. Ewidencji Działalności Gospodarczej.

Ad. 1) Rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym podlegają:
a. spółki prawa handlowego,
b. oddziały przedsiębiorców zagranicznych.

Ad.a)
Prowadzenie działalności gospodarczej w formie spółki prawa handlowego uregulowane zostało w Kodeksie Spółek Handlowych. W kodeksie spółek handlowych unormowane zostały dwa typy spółek: osobowe i kapitałowe. Określono też sposób ich powstawania, łączenia się, przekształcania i podziału. Spółkami osobowymi są: jawna, partnerska, komandytowa, komandytowo-akcyjna. Natomiast spółkami kapitałowymi są: spółka z o.o. i spółka akcyjna. Osobowość prawną mają tylko spółki kapitałowe. Spółki osobowe nie mają takiej osobowości, a ich wspólnicy za zobowiązania spółki odpowiadają całym swoim majątkiem.
 
Osoby zagraniczne z krajów członkowskich UE oraz państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) oraz obywatele innych państw, którzy otrzymali zezwolenie na osiedlenie się na terytorium RP, zgodę na pobyt tolerowany, status uchodźcy nadany w RP lub korzystają z ochrony czasowej na jej terytorium mogą prowadzić działalność we wszystkich formach prawnych przyjętych w polskim systemie prawnym. Pozostałe osoby zagraniczne mogą prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością i akcyjnej.
 
Spółka jawna prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a każdy wspólnik odpowiada za jej zobowiązania całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Jeżeli egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna, to wówczas wierzyciel spółki może egzekwować jej zadłużenie nawet z prywatnego majątku wspólnika.
 
Spółkę partnerską natomiast tworzą wspólnicy (partnerzy) w celu wykonywania wolnego zawodu w spółce prowadzącej przedsiębiorstwo pod własną firmą. Partnerami mogą być np. adwokaci, radcowie prawni, aptekarze, lekarze, księgowi, architekci. Spółka komandytowa – tworzą ją wspólnicy prowadzący przedsiębiorstwo pod własną firmą, a wobec wierzycieli za zobowiązania spółki odpowiada co najmniej jeden wspólnik bez ograniczeń ( tzw. komplementariusz ). Natomiast odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika ( tzw. komandytariusza ) jest ograniczona.
 
Spółka komandytowo-akcyjna prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą. Wobec wierzycieli za zobowiązania spółki odpowiada bez ograniczeń co najmniej jeden wspólnik, którym jest komplementariusz. Co najmniej jeden wspólnik w tej spółce jest akcjonariuszem.
 
Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością może utworzyć jedna albo więcej osób. Wspólnicy nie odpowiadają za jej zobowiązania. Jej kapitał zakładowy powinien wynosić co najmniej 50 tys. zł. Dzieli się na udziały o równej albo nierównej wartości nominalnej nie niższej niż 50 zł. Umowę spółki sporządza się w formie aktu notarialnego.
 
Spółkę akcyjną może zawiązać jedna albo więcej osób, nie może jednak tego zrobić jednoosobowa spółka z o.o. Statut spółki sporządza się w formie aktu notarialnego, a akcjonariusze są zobowiązani jedynie do świadczeń tam określonych. Za zobowiązania spółki nie odpowiadają. Kapitał zakładowy spółki powinien wynosić co najmniej 500 000 zł.
 
Wszystkie spółki prawa handlowego powstają z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego. Jedynie spółka z o.o. i spółka akcyjna mogą działać przez pewien czas bez wpisu na podstawie samej umowy lub statutu. Wniosek o wpis to specjalne formularze określone w rozporządzeniu ministra sprawiedliwości. Dostępne są na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości www.ms.gov.pl i w sądach rejestrowych.

Do każdego zgłoszenia trzeba dołączyć:
umowę albo statut spółki,
uwierzytelnione notarialnie albo złożone przed sędzią lub upoważnionym pracownikiem sądu wzory podpisów osób upoważnionych do reprezentowania spółki lub prokurenta,
dowód opłacenia wpisu w KRS, który wynosi 1000 zł (chyba, że wpis uiszczany jest znaczkami opłaty sądowej),
dowód opłaty za ogłoszenie o wpisie spółki w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (500 zł).
Sąd rejestrowy wydaje postanowienie o wpisie spółki do rejestru w ciągu 14 dni od daty złożenia wniosku

Ad. 2) Przedstawicielstwa
Przedsiębiorcy zagraniczni mogą tworzyć przedstawicielstwa z siedzibą na terytorium RP. Zakres działania przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie prowadzenie działalności w zakresie reklamy i promocji przedsiębiorcy zagranicznego. Przedstawicielstwo mogą utworzyć również osoby zagraniczne powołane do promocji gospodarki kraju ich siedziby, z tym, że zakres działania takiego przedstawicielstwa może obejmować wyłącznie promocję i reklamę gospodarki tego kraju.
Utworzenie przedstawicielstwa wymaga wpisu do rejestru przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych prowadzonego przez ministra właściwego do spraw gospodarki. Wpis dokonywany jest na wniosek i zgodnie z jego treścią.

Wniosek sporządzony w języku polskim zawiera:
nazwę, siedzibę i formę prawną przedsiębiorcy zagranicznego,
przedmiot działalności gospodarczej przedsiębiorcy zagranicznego,
imię, nazwisko oraz adres na terytorium RP osoby upoważnionej w przedstawicielstwie do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego,
adres przedstawicielstwa na terytorium RP.
Do wniosku należy dołączyć:
jeżeli przedsiębiorca zagraniczny działa na podstawie aktu założycielskiego, umowy lub statutu – odpis tego dokumentu,
jeżeli przedsiębiorca zagraniczny istnieje lub wykonuje działalność na podstawie wpisu do rejestru – odpis z tego rejestru,
oświadczenie przedsiębiorcy zagranicznego o ustanowieniu przedstawicielstwa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
dokument potwierdzający tytuł prawny przedsiębiorcy zagranicznego do lokalu (nieruchomości), w którym działalność będzie wykonywana.

O dokonaniu wpisu przedstawicielstwa do rejestru przedstawicielstw wydaje się z urzędu zaświadczenie. Rejestr przedstawicielstw jest jawny.

Ad. 3) Wpisowi do ewidencji działalności gospodarczej podlegają przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi.

Ewidencję prowadzi gmina właściwa ze względu na miejsce zamieszkania przedsiębiorcy ( miejscem zamieszkania jest miejscowość, w której przebywa przedsiębiorca z zamiarem stałego pobytu). W przypadku osoby zagranicznej, która chce w Polsce jedynie prowadzić działalność gospodarczą, zachowując miejsce stałego pobytu w kraju macierzystym, właściwość miejscową gminy dla celów ewidencyjnych określa się według głównego miejsca wykonywania tej działalności na terytorium RP.

We wniosku należy określić:
PESEL jeżeli przedsiębiorca taki posiada,
oznaczenie przedsiębiorcy, na które składa się imię i nazwisko oraz fakultatywnie „finezyjna nazwa” firmy,
przedmiot działalności gospodarczej, który musi być zgodny z Polską Klasyfikacją Działalności,
numer identyfikacji podatkowej (NIP) o ile taki posiada,
oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adres, pod którym jest wykonywana działalność gospodarcza, a jeżeli przedsiębiorca wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania – adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony,
informacje o istnieniu lub ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej,
informację o umowie spółki cywilnej jeżeli taka została zawarta,
dane stałego pełnomocnika, uprawnionego do prowadzenia spraw przedsiębiorcy, o ile przedsiębiorca udzielił stałego pełnomocnictwa,
datę rozpoczęcia działalności, która jest ważna z punktu widzenia innych instytucji i zalegalizowania swoich działań (np. Urząd Skarbowy).

Wniosek podlega opłacie w wysokości 100 zł, a jeżeli dotyczy zmiany wpisu opłata wynosi 50 zł. Wniosek o wykreślenie wpisu jest zwolniony z opłat. Dokonanie wpisu powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki w ciągu 7 dni. W efekcie tych działań zaświadczenie zostanie doręczone w terminie 14 dni od momentu dokonania zgłoszenia.
 
OBOWIĄZKI REJESTRACYJNE PRZEDSIĘBIORCY
 
REGON
Po otrzymaniu zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej kolejnym krokiem przy zakładaniu działalności gospodarczej jest uzyskanie numeru krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej – REGON we właściwym urzędzie statystycznym. Wniosek o wpis do rejestru REGON składa się na formularzu RG-1. Do wniosku trzeba dołączyć zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej bądź odpis z Krajowego Rejestru Sądowego. Wniosek jest wolny od opłat.
 
Konto bankowe
Po otrzymaniu nr REGON trzeba koniecznie założyć w Polsce konto bankowe dla celów rozliczeń firmowych. Dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność jest inny przedsiębiorca oraz jednorazowa wartość transakcji bez względu na liczbę wynikających z niej płatności przekracza równowartość 15000 euro. Koszty prowadzenia rachunku określa bank.
 
NIP
Dla celów rozliczeń podatkowych każda osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna posługiwać się numerem identyfikacji podatkowej – NIP. Aby go uzyskać należy we właściwym urzędzie skarbowym złożyć formularz NIP 1, do którego należy dołączyć kopie następujących dokumentów:
zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej bądź odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego,
zaświadczenia o numerze REGON,
umowy o prowadzenie konta bankowego,
umowy potwierdzającej prawo do korzystania z lokalu, w którym ma być siedziba przedsiębiorstwa,
dowód osobisty,
umowy z doradcą podatkowym lub z biurem rachunkowym, którzy maja prowadzić księgi handlowe i rozliczenia podatkowe (jeśli podatnik nie będzie prowadził ksiąg i rozliczeń samodzielnie).
 
Osoby zamierzające rozpocząć w Polsce działalność gospodarczą muszą złożyć wniosek o nadanie NIP nie później niż w terminie złożenia pierwszej deklaracji zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wniosek o nadanie NIP jest wolny od opłat.
 
Podatek dochodowy osoby fizycznej samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą jest rozliczany w urzędzie właściwym wg miejsca zamieszkania podatnika.
 
VAT
Przedsiębiorca rozpoczynający działalność gospodarczą powinien sprawdzić czy zobowiązany jest zarejestrować się dla celów VAT. Rejestracja jest obowiązkowa dla tych, którzy nie mogą lub nie chcą korzystać ze zwolnienia z VAT.
 
Nie mogą korzystać ze zwolnienia z VAT ci, którzy wykonują czynności wymienione w art. 113 ust. 13 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług ( Dz. U. z 2004 r nr 54 poz. 535 ) np. świadczący usługi prawnicze lub usługi w zakresie doradztwa, podatnicy nie mający siedziby lub miejsca zamieszkania na terytorium kraju. W przypadku rozpoczęcia działalności w trakcie roku podatkowego przedsiębiorcy przysługuje prawo do zwolnienia z VAT, gdy przewidywana wartość sprzedaży w danym roku nie przekroczy równowartości 10 000 euro ( 43 800 zł ). Limit ten liczy się proporcjonalnie do okresu prowadzonej sprzedaży, czyli do czasu jaki pozostał do końca roku.
 
Podatnik podatku VAT składa wniosek rejestracyjny na druku VAT – R wg miejsca wykonywania działalności. Jeśli jest więcej niż jedno miejsce wykonywania działalności, podatnik składa wniosek do Urzędu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania. Zgłoszenie deklaracji VAT kosztuje 152 zł.

Copyright © 2006-2014 Kontynent Warszawa - Warszawa Wielu Kultur; Redakcja: Zuzanna Dłużniewska, Katarzyna Kościesza; Realizacja: jakub mankowski
Publikacja portalu Kontynent Warszawa w ramach pilotażu Warszawskiego Centrum Wielokulturowego prowadzonego przez Fundację Inna Przestrzeń. Projekt dofinansowany z Europejskiego Funduszu na rzecz Integracji Obywateli Państw Trzecich, budżetu państwa oraz Biura Kultury m.st. Warszawy. Treści publikacji nie muszą odpowiadać oficjalnemu stanowisku sponsorów i partnerów projektu.